‘In 2020 zullen kantines van bedrijven en scholen hoogstens twee keer per week een vleesschotel aanbieden, in aanvulling van het dagelijkse vegetarische menu.’ Dit zou één van de maatregelen zijn ‘waar 72 opiniemakers van dit land het behoorlijk over eens zijn’, zo lezen we vandaag in De Standaard. Ik vond dit een vreemde conclusie, en ging op zoek naar het onderzoek zelf. Hieruit bleek dan ook dat de conclusie die De Standaard voorstelt over de stelling ‘kantine zonder vlees’ niet klopt.

De enquête werd afgenomen in twee rondes. De eerste ronde ging door tussen 10 april en 11 mei van dit jaar. De tweede ronde tussen 4 juni en 6 juli. 72 personen namen deel aan de eerste ronde, 41 aan de tweede ronde. Maar een tweede ronde vond niet plaats voor alle vragen. Enkel de vragen waar er geen consensus van 60% werd gehaald, werden hernomen in de tweede ronde.

We zoomen in op twee gedeeltes van de enquête: ‘Droombeelden voor 2050′, en ‘2020, midden in de transitie’. Over het eerstgenoemde gedeelte, ‘Droombeelden voor 2050′, heerste een consensus groot genoeg om deze niet te hernemen in de tweede ronde. M.a.w., telkens was minstens 60% het over de voorgestelde toekomstvisie eens. Er hebben dus steeds minstens 43,2 personen geantwoord met ‘wenselijk’ of ‘helemaal wenselijk’.

Het volgende gedeelte, ‘2020, midden in de transitie’, daar bestaat minder consensus over. Het volledige onderzoek kan je raadplegen op via deze link; hier gaan we enkel even inzoomen op het beeld dat De Standaard voor ons schetst. Namelijk dat ‘onze kantines vegetarisch worden’. Het te evalueren toekomstbeeld wordt in de enquête als volgt geschetst: ‘In 2020, bieden de kantines (bedrijven, scholen,…) maximaal 2 vleesschotels per week aan als alternatief voor vegetarische schotels.’ Het resultaat op deze vraag wordt ons in het onderzoek aangeboden in de vorm van een grafiek:

Klik voor grotere afbeelding. Bron: onderzoek frdo, zie bovenstaande link.

46 % van de respondenten is met dit toekomstbeeld akkoord of helemaal akkoord. Dit is dus zelfs niet de helft. In absolute cijfers zijn dit 33,12 respondenten. Aangezien deze vraag geen consensus van 60% haalde werd ze opnieuw gesteld in de tweede ronde (n=41). In de tweede ronde ging 69% van de respondenten akkoord of helemaal akkoord met voorgenoemde stelling. De ‘geen mening’ categorie valt hier weg (in de eerste ronde was dit 1%). Verder slinkt vooral het aandeel ‘Helemaal niet akkoord’ en ‘Neutraal’. Maar ik vind het noodzakelijk erbij te vermelden dat er in deze ronde maar 41 personen de vragenlijst hebben ingevuld. Ik stel me dan vragen bij de betrouwbaarheid van deze tweede ronde. Vooral omdat de rondes toch redelijk dicht bij elkaar lagen, vind ik het vreemd dat er zo een radicale omslag is. Van 46% naar 69% dat is niet mis. Zou dit te verklaren zijn doordat mensen die eerst ‘Helemaal niet akkoord’ waren met de stelling of ‘Neutraal’ antwoordden, nu geen interesse meer hadden om aan de enquête deel te nemen? Als het, zoals de onderzoekers zelf beweren, enkel zou kunnen liggen aan het feit dat het vakantieperiode was tijdens de tweede ronde dan zouden volgens mij normaal gezien de resultaten van de tweede ronde niet erg veel mogen verschillen van de resultaten van de eerste ronde. Tenzij dat het zou kunnen liggen, zoals zij ook zeggen, aan de verkiezingstijd (maar dan klopt het niet dat de enquête dit jaar is geweest), dan kan het zijn dat net politici en ambtenaren etc. minder tijd hebben voor de enquête en dat er bijgevolg een categorie respondenten wegvalt dit misschien een gelijkaardige mening had.

Dat even buiten beschouwing gelaten. Wat ik me afvraag is hoe De Standaard er op komt dat 72 opiniemakers het er behoorlijk eens zijn over bovengenoemde stelling (twee maal per week vlees in kantine in 2020). Van de 72 opiniemakers die de enquete in de eerste ronde invulden, was nog niet de helft het eens met deze stelling. Slecht 46% was het ermee eens. Ze zijn het er dus helemaal niet ‘behoorlijk over eens’. In de tweede ronde was 69% het eens met deze stelling, wat je dan wel behoorlijk zou kunnen noemen, maar hier gaat het om 41 respondenten. De Standaard heeft het hier dus goed mis.

Wat de consensus over de toekomstvisie die werd geschetst i.v.m. bedrijfswagens klopt het wel wat De Standaard zegt. Daar is 72% van de 72 respondenten het eens met de stelling. In absolute cijfers geeft dit een consensus bij 51,84 respondenten. Bij de tweede ronde blijft dit aandeel ongeveer gelijk met een consensus van 73%.

Zo zie je maar dat ook kwaliteitskranten de bal mis kunnen slaan.

Van tijd tot tijd eens bekijken hoe je er zelf voor staat in het journalistieke wereldje kan niet slecht zijn. Zeker in crisistijden. Want dat waren ze, de afgelopen dagen. Na vorige week een interview te hebben afgenomen van één van mijn docenten aan de universiteit, ben ik sindsdien aan ‘t overwegen om journalist te worden voor Dag Allemaal. Want daar hoor ik blijkbaar thuis. Ik vertel hoe het ging.

Dinsdagochtend: ik neem het interview af. Nadien neemt de fotografe ook een foto voor bij het artikel. Woensdagochtend: ik schrijf het interview uit. Vanaf het iet of wat ingeblikt is stuur ik het door naar de docent om door te lezen. Woensdagmiddag, ik krijg een mailtje terug: “Ik heb het stuk gelezen: niet slecht! Maar ik zou toch graag de suggesties in het geel erin willen opnemen. Ik heb ook wat zinnen geschrapt. Bedankt.” Ik open de bijlage. Alles is geel. In elke zin van het artikel staat een woord in het geel. Ik vraag me af waarom ik mijn naam er nog onder zou moeten zetten… Het zal meer door hem geschreven zijn dan door mij als ik alles zo overneem…

Na een bijna-hartinfarct begin ik aan de ‘verbetering’. Zo erg is het dan toch niet, vooral het mooier maken van zinnen, verbeteren van woorden, maar hier en daar heb ik er mijn twijfels bij of ik het moet wijzigen. Ik moet dit uiteraard niet. Alles staat op de dictafoon. Dilemma… Er is een grens aan het nuanceren van woorden en zinnen. Nuanceren is oké, zeker als je maar een beperkt aantal woorden mag schrijven, en om de rest van het interview er nog wat in door te laten voelen. Dan weten de mensen dat het in de context een genuanceerde uitspraak was. Maar als je de opname herbeluistert en merkt dat je al braaf bent geweest, moet je dan nog meer nuanceren? Het artikel moet toch niet genuanceerder zijn dan het interview zelf… De dictafoon lag heel duidelijk op tafel, ik heb vermeld dat het werd opgenomen, hij wist dat het voor een artikel was. Ik mag uiteraard niet vergeten dat ik nog een examen moet afleggen voor deze man. Nu sta ik zelf op de plaats van de ‘afhankelijke’ journalist. Ach, het zijn uiteindelijk maar kleine aanpassingen, en bij de paar gevallen dat ik echt vond dat het niet mocht veranderen, heb ik dat niet gedaan.

Woensdagavond. Ik schrijf: “Oké, bedankt. Zoveel mogelijk aangepast.” Al snel krijg ik een email terug: “Ik zou toch wel graag hebben dat mijn suggesties zoveel mogelijk gevolgd worden, anders had ik geen interview toegestaan. Dit was wel een voorwaarde.”

Wie, wat, waar??? Een voorwaarde? Dit interview is per mail vastgelegd, en daar staat niets in van voorwaarden. Nog een bijna-hartinfarct. Kalm blijven. Ik schrijf nogmaals terug: dat ik geen problemen heb met het aanpassen van de tekst aan zijn suggesties. Dat ik het allemaal niet zo erg vindt. Ik probeer te laten doorschijnen dat hij geen schrik moet hebben dat mijn ego het niet toelaat het artikel aan te passen. Wat wel zo is, maar ik doe het toch. Ik hou mezelf dan maar voor dat ik nog een student ben, en maar kan bijleren van een docent. Ik sluit de mail af met te zeggen dat ik ervan overtuigd ben de nodige nuances te hebben aangebracht.

De schade is beperkt. Rust. Dat dacht je. Maandagmorgen krijg ik een email. Dat hij het artikel al online heeft gezien, en het onderschrift van de foto beledigend vindt, vernederend. Schadelijk voor hem en voor de vakgroep, zo klinkt het. Wat er naast zijn naam onder de foto staat: “Zotten beir.”

Je kan je twijfels hebben bij de ethiek van zo’n onderschrift. Een serieus artikel en dan een grappig onderschrift, waar niet over is gesproken met de man zelf. Dan wringt. Een journalist is een journalist. Ethiek is zeer belangrijk, welk soort artikel er ook gepubliceerd wordt. Aan de andere kant ben ik van mening dat het bij een studentenblad om begrip vraagt. Het studentikoos karakter van het blad rechtvaardigt dit gedeeltelijk. Maar daartegenover staat nog steeds die ethiek die altijd gewaarborgd moet zijn. En die ethiek weegt zwaarder door. Dat is een feit. Ik moet toegeven dat ikzelf ook vragen had bij het onderschrift toen ik het eerst zag. Maar heb hier nooit bij nagedacht in termen van ethiek. Vanaf nu meer op mijn strepen staan. Maar als je alles wat relativeert is het zo erg nog niet. Een grappig onderschrift bij een foto, banaliseert dat het hele artikel? Volgens mij niet. Daar zijn de meningen over verdeeld. Maar om er zo een drama van te maken, dat vind ik er toch wel een tikkeltje over. Het is een onderschrift… In een studentenblad… Moet je daar dan zo op reageren?

Bovendien is het misschien wel een onethisch onderschrift bij de foto, maar ik vind het even onethisch van hem dat hij beweert dat er voorwaarden waren aan het interview. Als ik lees dat hij toch wel graag heeft dat al zijn suggesties worden gevolgd, en anders geen interview had toegestaan, dan vind ik dit even fout als het onderschrift. Het onderschrift is verkeerd vanuit een journalistiek ethisch standpunt, maar dat hij in eerste instantie op die manier reageert op het artikel vind ik al even onethisch van hem als docent.

Dit was het verhaal van een onethisch onderschriftje waar ik absoluut niets mee te maken heb. En hopelijk nu wel rust. :)

Was elke journalist maar zo gedreven als deze fact checkers (met uitzondering van het inbreken uiteraard)…

“Patrick Lefevere: 30 jaar doping.” Dat artikel van 2007 kost Het Laatste Nieuws 600.000 euro, plus één euro schadevergoeding per toenmalig renner van Quickstep. Dit houdt 500.000 euro schadevergoeding in voor Lefevere en 100.000 euro schadevergoeding voor ploegarts Yvan Vanmol. In het gewraakte artikel wordt Lefevere beschuldigd van handel in en toediening van doping. Door de artikels en de ophef die er ontstond, haakte de nieuwe kandidaat sponsor voor Lefevere af, dat ging om een deal van 34 miljoen euro. Lefevere stapte naar de rechter. Nu krijgt Lefevere dan ook gelijk. Het Laatste Nieuws heeft de betreffende artikelenreeks (want het ging eigenlijk om meer dan één artikel) gepubliceerd zonder voldoende weerwoord te bieden, zonder de feiten genoeg te controleren. De rechter stelde dat “Maarten Michielssens niet alleen onvoldoende betrouwbare bronnen had om zijn artikelenreeks op te baseren, doch dat vele van zijn bronnen de door hem geuite beschuldigingen niet onderbouwden.” Daarom is een schadevergoeding van in totaal 600.000 euro dus aangewezen volgens de rechter.

Let goed op de koppen van verschillende kranten. De Standaard schrijft “Flinke schadevergoeding voor Patrick Lefevere en Yvan Vanmol”, op de website van Het Nieuwsblad lezen we “Lefevere en Vanmol krijgen samen 600.000 euro schadevergoeding.” De Tijd titelt zijn artikel vervolgens met “HLN moet 500.000 euro aan Lefevere.” Sporza gaat voor “Het Laatste Nieuws moet Lefevere 500.000 euro.” Vergelijk dat nu met de betrokken krant Het Laatste Nieuws en diens zusterkrant De Morgen. Het Laatste nieuws titelt het bericht “Hoofdeis Lefevere verworpen in dopingzaak”, en De Morgen kopieert deze titel. Het Laatste Nieuws en De Morgen voegen er nog aan toe: “VVJ verwerpt “monsterveroordeling” journalisten.” Nu ja, op zich geen onwaarheden, het is zo dat Lefevere zijn hoofdeis 20,5 miljoen euro was als schadevergoeding, en die heeft hij niet gekregen. Maar de verschillen met andere kranten liggen er wel dik op natuurlijk…

De VVJ, Vlaamse Vereniging van Journalisten, is erg verontwaardigd over deze grote schadevergoeding. Zo stelt het VVJ: “Ontzetting is er wel over de schadevergoeding, die ongezien hoog is. Nooit eerder werden journalisten zoals hier gebeurt tot een persoonlijk faillissement veroordeeld.”

Aanleiding tot controverse is de grote omvang van de schadevergoeding. Het Laatste Nieuws heeft journalistiek niet juist gehandeld, dat is waar. Dit soort serieuze aantijgingen in een artikel moeten ook goed onderbouwd en gecontroleerd zijn. Maar een signaal als dit de wereld insturen is volgens mij niet de oplossing. Persvrijheid is van fundamenteel belang voor onze democratie. Dat de betreffende journalisten hier een fout hebben gemaakt daar twijfel ik niet aan. Maar om daar dan zo’n grote geldboete op te zetten, dat vind ik een tikkeltje overdreven…

Maar misschien leert de ‘riooljournalistiek’ hier iets van, dat kan waar zijn. We zullen zien… Eerst afwachten op het hoger beroep (als dat er komt).

Dag Allemaal werd onterecht uit de rekken gehaald. Begin oktober stond er een artikel in het weekblad dat ophef veroorzaakte. Onder de titel stond namelijk een foto van een gehandicapte vrouw, wiens been gedeeltelijk was geamputeerd. Het artikel zelf ging over amputatie-fetisjisme, dit is een psychische ziekte waarbij mensen die eraan lijden ledematen laten amputeren zonder geldige medische reden. Dag Allemaal had de vrouw niet gecontacteerd voor het gebruik van deze foto. De vrouw was zogenaamd haar been verloren door een pijnlijke en slepende ziekte, en ze leedt onder geen enkel beding aan een amputatie-fetisj. Haar gezicht was weliswaar onherkenbaar gemaakt, maar toch werd ze op straat aangesproken door mensen die het artikel hadden gelezen. Met een overtreding op het recht op afbeelding ging ze naar de rechter. Die besliste in kortgeding dat het weekblad uit de rekken moest worden gehaald. Gebeurde dit niet, dan moest Dag Allemaal een dwangsom betalen van 1000 euro per blad dat toch nog over de toonbank ging. De Persgroep wou het blad toch nog blijven verkopen, dus stelde ze een noodmaatregel in: alle dagbladhandelaars moesten de betreffende pagina uit het weekblad scheuren. Dit bleek later toch niet haalbaar, en dus verdween Dag Allemaal toch uit de handel.

De Persgroep tekende derdenverzet aan tegen het vonnis dat Dag Allemaal uit de rekken moest worden gehaald. Zij legde uit dat de vrouw op de foto fungeert als model voor een website gewijd aan amputatie-fetisjisme. Op deze foto’s poseert de vrouw herkenbaar, en zo zijn er veel foto’s van haar op het internet te vinden. “De website toont talrijke foto’s van haar met telkens de nadruk op haar geamputeerde been”, lezen we op de website van de VVJ. “Op die manier gaf ze impliciet toestemming tot het gebruik van haar afbeelding.” De rechter geeft de journalist nu gelijk, die ging er terecht van uit dat hij deze foto’s kon gebruiken.

Patrik Vankrunkelsven (senator Open VLD) stapt uit de politiek. Geen nieuws, hij maakte het bekend afgelopen zondag in De Zevende Dag. Drie dagen later pakte Knack uit met meer nieuws: twee stalking-klachten tegen Vankrunkelsven. Knack koppelt deze klachten (rechtstreeks of onrechtstreeks, wat u zelf wil) aan zijn ontslag. Bovendien zegt Knack dat in de partij (Open VLD) er rekening mee houdt “dat de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid zal worden gevraagd.” Wat me opvalt is dat Vankrunkelsven niet zelf aan het woord wordt gelaten in dit artikel. De feiten lijken ook niet gecontroleerd. Dat er stalking-klachten lopen tegen Vankrunkelsven dat klopt, maar de insinuaties die in het artikel worden gemaakt zouden niet correct zijn. Zoeken we verder, dan komen we te weten dat Vankrunkelsven de klachten niet ontkent, maar zegt dat ze geseponeerd zijn, dat meldt De Standaard, weliswaar grotendeels overgenomen van Belga. Bovendien zegt Vankrunkelsven dat zijn ontslag van de politiek niets te maken heeft met deze klachten. Een ander bericht in De Standaard gaat dieper in op de feiten. In dat bericht wordt trouwens iets rechtgezet, namelijk dat er maar één klacht geseponeerd werd, niet beide, zo zegt Vankrunkelsven.

In Phara kwam het tot een helse aanvaring tussen Vankrunkelsven en Van Cauwelaert, hoofdredacteur van Knack. “Ik mag dus zeggen dat meneer Vankrunkelsven een politieke opportunist is. Ik mag zeggen dat hij een politieke windvaan is. Ik mag ook zeggen dat hij al die jaren al, zoals hij zelf zegt, in een parlementaire vergadering zetelt die eigenlijk niets te zegen heeft, en dus al die jaren al de kluit bezwadderd. Dat mag ik allemaal zeggen. Maar ik zou niet mogen zeggen dat tegen deze man twee klachten lopen wegens stalking”, zo reageert Van Cauwelaert verontwaardigd. Vankrunkelsven zegt dat Knack het op hem gemunt heeft. Bovendien komt Phara met een argument dat ik persoonlijk ook volledig steun. Namelijk dat deze informatie tot de persoonlijke levenssfeer behoort van de Open VLD senator. Men kan erover discussiëren of de informatie politiek en maatschappelijk relevant is of niet, misschien wel, indien het met zijn ontslag te maken zou hebben. Maar Vankrunkelsven is zelf zeer duidelijk geweest: dit ligt niet aan de basis van zijn ontslag. Maar Van Cauwelaert zou naar eigen zeggen het argument van persoonlijke levenssfeer aanvaarden van eender wie, behalve van Vankrunkelsven. “Omdat hij in 2007 in Dag Allemaal te koop heeft gelopen met zijn privéleven.” Hij voegt daaraan toe dat men in de politiek heel selectief onderscheid maakt tussen wat tot de privésfeer behoort en wat niet. “En dat is hypocriet”, zegt hij nog. Hij legitimeert de publicatie van het artikel met het argument dat het zeer ernstige aanklachten zijn, waar serieuze celstraffen op staan.

De smalle grens tussen wat politiek-maatschappelijk relevant is en wat niet, wat gepubliceerd mag worden en wat niet, is zeer moeilijk te bepalen. Volgens kan dit bericht maatschappelijk relevant zijn, maar enkel in geval dat het te maken zou hebben met zijn ontslag als senator. En dat heeft het niet. Daarom vindt ik het niet correct van Knack om dit te publiceren, vooral dan omdat er nergens een reactie van Vankrunkelsven op de website van Knack te lezen is, en omdat de klachten gekoppeld worden aan onder andere zijn ontslag. Deze informatie lijkt niet gecontroleerd. Zo lezen we in De Standaard: “De senator ontkent het bestaan van de klachten niet, maar beklemtoont dat ze niet aan de basis liggen van zijn afscheid. Een van de klachten zou trouwens geseponeerd zijn. Knack suggereerde dat de onschendbaarheid van de politicus zou worden opgeheven, maar daarvan was gisteren zeker nog geen sprake.”

Wordt Knack ‘een boekske‘?

Lees ook op Mediakritiek: klik.

Ilse Beyers, hoofdredactrice van ‘boekske’ Dag Allemaal, zal voor de rechter moeten verschijnen. Aanleiding is het publiceren van lasterlijke aantijgingen begin dit jaar, in een coverartikel over Kelly Pfaff waarin Dag Allemaal suggereerde dat beste vriendin Oliviers haar had opgelicht. Iske Oliviers zou de schuld dragen van het faillissement van kledingzaak Farfalle. “Het is te triest voor woorden”, aldus Kelly Pfaff in Dag Allemaal. Een andere bron zei: “Iske was compleet op hol geslagen: er werden collecties aangekocht die nog niet betaald waren.” Rachel Colenbrander, woordvoerster van leverancier Chick On A Mission zei dat Iske Oliviers niet op haar woord te vertrouwen was. “Bovendien had ze geen flauw benul van de bedragen die ze uitgaf om collecties aan te kopen”, zo volgens Colenbrander in Dag Allemaal. Bovendien zou Kelly Pfaff aansprakelijk zijn voor de helft van de gemaakte schulden. Ze stak al haar spaargeld in het project.

Kelly Pfaff heeft steeds ontkend dat ze iets dergelijks zou hebben gezegd. Oliviers diende vervolgens een klacht in tegen het weekblad wegens laster en eerroof. Het zou de eerste keer zijn dat een hoofdredacteur een straf riskeert voor de publicatie van een artikel, lezen we op de nieuwssite van de VRT.

Alweer een voorbeeld van de regelmatige schending van de deontologische code door ‘de boekskes’. Opnieuw een zaak die te maken heeft met laster en eerroof. Quotes die waarvan de echtheid ernstig kan worden betwist, aangezien Kelly Pfaff van begin af aan ontkend heeft dat ze die woorden ooit heeft gesproken, of ook maar iets dat in die richting gaat heeft beweerd. Het lijkt erop dat het controleren van feiten geen prioriteit is bij Dag Allemaal.

- ook in het journaal -

Jon Stewart over CNN’s gebruik van Facebook, Twitter, Myspace, … als journalistieke bronnen. Ik krijg het filmpje niet “geëmbed” op deze pagina, dus gelieve op de link te klikken om het te bekijken. Heel leuk filmpje.

Marie-Rose Morel en Frank Vanhecke zouden een relatie hebben. Dat moet blijken uit de email berichten die Knack publiceerde op 19 november 2008. Geen nieuws, het is al langer een publiek geheim dat deze twee met elkaar verkeren. Vandaag lezen we in De Standaard dat Knack uiteindelijk in het ongelijk werd gesteld door de Raad van de Journalistiek. Op 8 oktober sprak de Raad zich daarover uit.

“Sensatiejournalistiek zal altijd wel een behoefte vervullen voor een bepaald segment van de bevolking. In een kwaliteitsmedium hoort zij niet thuis.”

We herinneren ons allen nog de kleine mediastorm rond de publicatie van de email berichten van Morel en Vanhecke door Knack. Met deze langverwachte berichten zou de relatie tussen de twee Vlaams Belang politici aangetoond zijn. Wat we lezen in Knack: “Vanhecke aan Morel op 13 december 2004 (18.47 uur): ‘Durf het U bijna niet zeggen, maar heb wat last om U te schrijven. Wil namelijk beetje geestig zijn en U doen glimlachen, maar ben wat moe en in mijn koker zit eigenlijk vooral de idee dat ik U wil zeggen dat ik U graag zie, dat ik van U hou, dat ik bij U wil zijn, dat ik op U verliefd ben en dat ik U de mooiste vrouw (in alle betekenissen van het woord “mooi”, ik zou daar graag eens meer over zeggen) vind die ik ooit heb mogen ontmoeten’.” Wat we overigens nog lezen: “Antwoord van Morel op 14 december (0.25 uur): ‘Ik zie je graag. Ik zie je graag op een destructieve manier. Allesverterend, niets ontziend, een spoor van vernieling achterlatend, ik zie je graag op een gevaarlijke manier, met meer Griekse tragedietrekken dan vermakelijk is. Zoals je zei, we stevenen samen op een betonnen muur af, wetende dat we zullen crashen, maar niet in staat de rem in te drukken…’.” Bovendien zou het koppel regelmatig afspreken in hun geheime ‘liefdesnestje’, waarover we ook nog meer lezen: “Er is ondertussen een adres in Elsene opgedoken waar Morels wagen regelmatig een nacht is gesignaleerd: een chic flatgebouw in de Avenue General de Gaulle waarvan nummer 15 gehuurd wordt door Isabelle Bardy, een medewerkster van Carl Lang, Europarlementslid (net als Vanhecke) voor het Franse Front National.” Het verbaast niet dat deze email berichten vervolgens door Morel en Vanhecke in alle talen worden ontkend. Over het ‘liefdesnestje’ vertelt Morel dat ze al wel eens in de flat van Bardy is geweest. We lezen: “eenmaal met Vanhecke, om er te gaan eten.” Vanhecke ontkent dat hij ooit samen met Morel op de flat aanwezig was, ondanks hij er wel zonder haar is geweest.

Tot daar de feiten. Wat is er hier nu journalistiek fout aan? Ten eerst, het zonder toestemming publiceren van adresgegevens is een ernstige inbreuk op de privacy van Bardy en Lang. Zij beweren al sinds 2000 op dit adres te wonen met hun zoon, en zijn dus niet erg gesteld op de bekendmaking van hun privé-adres, waar Morel en Vanhecke hun ‘liefdesnestje’ zouden hebben. Het lijkt wel een slecht afkooksel van de film Loft.

Daarbij komt dat de authenticiteit van de emails ernstig betwist kan worden. Morel en Vanhecke ontkennen namelijk dat ze de emails geschreven hebben. Ze zouden deels van hun hand zijn, maar volgens Morel zouden de ‘lasterlijke’ delen zijn toegevoegd door een derde. Ze wijst ook een beschuldigende vinger naar Jurgen Verstrepen, wie volgens haar al langer aankondigde dat het email verkeer tussen Morel en Vanhecke wel eens boven water zou komen. Ze zegt nog in De Morgen: “Ik weet ook dat er contacten zijn tussen mijn ex en Verstrepen. Heel het verhaal is terug te brengen op een gefrustreerde politicus en een gefrustreerd manneke die elkaar hebben gevonden.” Verstrepen ontkent daarentegen ook maar iets met de emails te maken te hebben. Hij zegt in De Morgen “Morel en Vanhecke verkiezen blijkbaar alle schuld naar mij te schuiven om niet in eigen rangen te moeten zoeken. Dat is natuurlijk het gemakkelijkste, maar mij lijken Morel en Vanhecke vooral de pedalen kwijt.” Morel motiveert haar uitspraak over de valsheid van de berichten met de schrijfstijl, die niet van haar afkomstig zou (kunnen) zijn, en dat ze ook nooit een bericht zou ondertekenen met ‘88 meer dan ooit’. Morel zegt dat dit te ver gaat en dat het daarmee duidelijk is dat het niet van haar afkomstig is. Ook Vanhecke komt met soortgelijke argumenten.

Bovendien stellen velen zich de vraag of het wel maatschappelijk relevant is om betreffende email berichten te publiceren. Zo zegt Frank Thevissen in De Standaard: “De inhoud van deze mails situeert zich helemaal in de persoonlijke levenssfeer. Ze handelen niet over corruptie, machtsmisbruik, geheime politieke deals, of wat dan ook – gevallen waarin men het journalistiek openbaar maken van e-mailverkeer zou kunnen verdedigen.” Daar voegt hij nog aan toe: “Sensatiejournalistiek zal altijd wel een behoefte vervullen voor een bepaald segment van de bevolking. In een kwaliteitsmedium hoort zij niet thuis.” Het was bovendien geen nieuws meer dat deze twee een relatie zouden hebben. Bewezen was het nooit, maar dan nog… Ook Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van De Standaard stelt zich in deze kwestie een vraag naar maatschappelijke relevantie: “Wat heeft Knack bewezen met de publicatie van de ‘eindelijk opgedoken en veel besproken liefdesmails’ – er is ernstige twijfel over de authenticiteit- van Marie-Rose Morel en Frank Vanhecke? Niks. Of toch: Dat zij ‘hem graag ziet op een gevaarlijke manier’ en dat hij ‘haar de mooiste vrouw vindt die hij ooit heeft mogen ontmoeten’. En dat Morel ook wel eens mailde met, hou u vast, een journalist van Gazet van Antwerpen.” Met een opiniestuk in De Standaard wil ook Thomas Siffer, hoofdredacteur van Story, zijn hart luchten over de kwestie. We lezen: “Was dat maatschappelijk relevant? Ik zeg volmondig: Ja. Dat privéleven had en heeft een nadrukkelijke invloed op de werking van de partij. Die informatie hoorden Vanhecke en Morel dus in feite zelf te geven, spontaan. ‘Beste kiezers, wij houden van elkaar.’ Wie zich achter het Vlaams Belang wil scharen heeft recht op die informatie. Wie een keuze maakt voor politici, heeft recht om te weten waar die politici voor staan. Dat ze een relatie hadden, wisten we toch al langer? Moesten die mails dan? Ja, omdat Morel en Vanhecke bleven en blijven ontkennen. Betekent dit dat we alle geheime relaties van politici nu maar openbaar moeten maken? Neen. Want de meeste van die relaties zijn niet maatschappelijk of politiek relevant.” Er zijn dus voor- en tegenstanders van de publicatie van de email berichten, ironisch dat Siffer voorstander is, en het maatschappelijk relevant vindt, als hoofdredacteur van Story. Vorige week zat hij nog te schreeuwen bij Phara dat Story de deontologische grenzen minstens even goed bewaakt als de kwaliteitsmedia. Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van die De Standaard, een kwaliteitskrant, vond het nochtans maatschappelijk niet relevant en bijgevolg deontologisch niet verantwoord.

Siffer doet nog olie op het vuur: “PS: En nu ze hun liefdesrelatie blijven ontkennen… Iemand geïnteresseerd in foto’s van Morel en Vanhecke die samen in Rijsel terrasjes doen en wat shoppen? Ze liggen op mijn bureau. Op één foto showt Morel een sexy zwart jurkje aan Vanhecke. Is dat een bewijs van hun liefdesrelatie? Neen. Maar ikzelf zou nooit met een collega van me jurkjes durven kiezen in Rijsel. Mijn vrouw zou namelijk rap overtuigd zijn dat ik met haar een relatie heb.” Maar dat gaan we buiten beschouwing laten.

Bij inbreuken op de journalistieke deontologie kan er naar de Raad voor de Journalistiek gestapt worden. En dat werd ook in dit geval gedaan. De Raad voor de Journalistiek sprak zich op 8 oktober uit over de kwestie. Dit naar aanleiding van een klacht neergelegd door Bardy en Lang. Zij vinden de publicatie van het artikel een inbreuk op hun privacy en een schending van hun goede naam. Knack werd in het ongelijk gesteld en heeft dus met de publicatie van het betreffende artikel een inbreuk begaan op de journalistieke deontologie.

De belissing:

De vermelding van naam en adresgegevens van klagers, samen met de informatie dat hun
appartement als ‘liefdesnest’ zou hebben gediend, komen neer op een onnodige inbreuk op
hun privéleven en een aantasting van hun reputatie. De aantijging is bovendien van die aard,
dat het in dit gepast zou zijn geweest de rechtstreeks betrokkenen te contacteren en hun versie
te horen, vooraleer eventueel elementen van de informatie bekend te maken.
Knack heeft correct gereageerd door de gegevens van de website te verwijderen en in het
volgende nummer een antwoordtekst van klagers op te nemen. Maar dit maakt de
oorspronkelijke tekortkomingen niet ongedaan.

Daarom is de Raad voor Journalistiek van oordeel:
De klacht is gegrond

Wordt Knack ‘een boekske’ of niet? Wat denkt u erover?